Vooral starters en alleenstaanden hebben het moeilijk. De huizenprijzen zijn de afgelopen jaren veel sneller gestegen dan de inkomens. Daardoor is een eigen woning voor een steeds grotere groep niet vanzelfsprekend bereikbaar.
Dat kan frustrerend zijn. Maar juist wanneer je een woning wilt kopen, is het belangrijk om niet alleen naar de huizenprijzen te kijken. Je eigen financiële voorbereiding maakt ook verschil.
Van 61% naar 21% van de koopwoningen
Het CPB onderzocht hoe toegankelijk de koopwoningmarkt tussen 2015 en 2024 is geworden.
De ontwikkeling is fors.
In 2015 kon een huishouden met een doorsnee inkomen nog ongeveer 61% van het woningaanbod financieren. In 2024 was dat nog maar 21%.
Een doorsnee huishoudinkomen ligt volgens het CPB rond de €50.000 bruto per jaar. Bij een gemiddelde woningprijs van bijna €451.000 in 2024 kwam een huishouden met zo'n inkomen meer dan €100.000 financiering tekort.
Voor alleenstaanden is de situatie nog lastiger. Een eenpersoonshuishouden met een doorsnee inkomen kon volgens het CPB in 2024 nog slechts ongeveer 2% van het woningaanbod financieren.
Vooral starters worden geraakt
Starters hebben een extra nadeel.
Wie al een woning bezit en verhuist, kan mogelijk de overwaarde van de huidige woning gebruiken voor de aankoop van een volgend huis.
Een starter heeft dat vermogen meestal niet.
Daarnaast zijn starters gemiddeld jonger en is hun inkomen vaak nog in ontwikkeling. Daardoor zijn ze vaker afhankelijk van spaargeld, een tweede inkomen of financiële ondersteuning van bijvoorbeeld ouders.
Dat maakt de uitgangspositie heel anders.
Een goed salaris is tegenwoordig dus niet automatisch voldoende om een woning te kunnen kopen.
Meer lenen is niet automatisch de oplossing
Een voor de hand liggende gedachte is om mensen simpelweg meer te laten lenen.
Volgens het CPB en De Nederlandsche Bank is dat echter geen structurele oplossing.
Wanneer veel kopers meer kunnen lenen terwijl het aantal beschikbare woningen nauwelijks verandert, kunnen zij ook meer bieden. Daardoor kunnen huizenprijzen juist verder stijgen.
Bovendien betekent meer lenen ook een hogere hypotheekschuld en hogere maandlasten.
De vraag bij het kopen van een woning zou daarom niet alleen moeten zijn:
Hoeveel kan ik maximaal lenen?
Minstens zo belangrijk is:
Welke woonlast past bij mijn financiële situatie en het leven dat ik wil leiden?
Een huis kopen begint ruim vóór de bezichtiging
Wil je in de toekomst een woning kopen? Dan is het verstandig om je financiële voorbereiding niet uit te stellen tot je op Funda een leuk huis ziet.
Begin eerder.
Breng eerst je inkomsten en uitgaven in kaart. Hoeveel houd je iedere maand daadwerkelijk over? Welke vaste verplichtingen heb je? En hoeveel kun je structureel sparen?
Kijk vervolgens naar je financiële buffer.
Bij het kopen van een woning krijg je namelijk te maken met kosten die niet altijd volledig met een hypotheek kunnen worden gefinancierd.
Hoe eerder je begint met het opbouwen van eigen vermogen, hoe sterker je uitgangspositie wordt.
Kijk ook naar je schulden en verplichtingen
Niet alleen je inkomen bepaalt hoeveel je kunt lenen.
Andere financiële verplichtingen kunnen eveneens invloed hebben op je hypotheekmogelijkheden.
Denk bijvoorbeeld aan een studieschuld, persoonlijke lening, private-leasecontract of andere kredietverplichtingen.
Dat betekent niet dat je al deze verplichtingen per definitie moet vermijden. Het is wel belangrijk om te begrijpen welke invloed financiële keuzes van vandaag kunnen hebben op je mogelijkheden van morgen.
Een auto, lening of andere langlopende verplichting kan bijvoorbeeld betekenen dat je later minder ruimte hebt voor een hypotheek.
Hoeveel huis kun je eigenlijk comfortabel betalen?
Er zit bovendien verschil tussen wat je volgens de regels maximaal mág lenen en wat je zelf iedere maand comfortabel wilt betalen.
Stel jezelf daarom niet alleen de vraag hoeveel hypotheek mogelijk is.
Kijk naar het totaalplaatje.
Hoe hoog worden je hypotheeklasten? Wat betaal je straks aan energie, verzekeringen en gemeentelijke lasten? Hoeveel geld wil je overhouden voor vakantie, sporten en andere leuke dingen? Kun je blijven sparen? En heb je voldoende ruimte wanneer er iets onverwachts gebeurt?
Een huis moet uiteindelijk niet alleen financieel bereikbaar zijn.
Het moet ook financieel draagbaar blijven.
Maak van je woonwens een financieel doel
Wanneer een koopwoning nu nog niet haalbaar is, kan het helpen om van de wens een concreet financieel doel te maken.
Niet:
Ik wil ooit een huis kopen.
Maar bijvoorbeeld:
Ik wil over drie jaar €20.000 eigen geld beschikbaar hebben.
Vervolgens kun je terugrekenen.
Hoeveel moet je daarvoor iedere maand sparen? Wat heb je al? Kun je vakantiegeld of een eindejaarsuitkering gedeeltelijk gebruiken? En waar zit eventueel ruimte in je huidige uitgaven?
Een groot bedrag voelt vaak onbereikbaar.
Een concreet maandbedrag is veel overzichtelijker.
Een huis kopen is een belangrijk financieel life event
Bij buFFFer kijken we naar financiële gezondheid gedurende verschillende momenten in het leven.
Een eerste baan, samenwonen, een woning kopen, kinderen krijgen, scheiden of met pensioen gaan: het zijn gebeurtenissen die grote gevolgen kunnen hebben voor je financiële situatie.
Een huis kopen is daarvan misschien wel één van de grootste.
Juist daarom is het verstandig om vooraf inzicht te hebben in wat financieel mogelijk én verstandig is.
Niet pas wanneer je een hypotheekgesprek hebt, maar veel eerder.
Ook voor werkgevers is dit relevant
Voor werkgevers lijkt de woningmarkt misschien vooral een privékwestie van medewerkers.
Toch kan de moeilijke woningmarkt ook op de werkvloer merkbaar zijn.
Vooral jonge medewerkers kunnen zich zorgen maken over hun mogelijkheden om zelfstandig te wonen, een woning te vinden of vermogen op te bouwen.
Een werkgever kan de woningmarkt natuurlijk niet oplossen.
Wel kan een werkgever bijdragen aan de financiële weerbaarheid van medewerkers. Bijvoorbeeld door financiële educatie beschikbaar te stellen en medewerkers laagdrempelig toegang te geven tot ondersteuning bij financiële vragen.
Niet om te bepalen welke woning iemand moet kopen, maar om medewerkers te helpen verstandige financiële keuzes te maken.
Begin bij wat je wél kunt beïnvloeden
De huizenprijzen kun je als individuele woningzoeker niet veranderen.
Je eigen financiële situatie kun je wel beïnvloeden.
Maak inzichtelijk wat er binnenkomt en uitgaat. Bouw een buffer op. Kijk kritisch naar financiële verplichtingen en maak van je woonwens een concreet spaardoel.
Misschien brengt dat die koopwoning niet direct binnen bereik.
Maar het zorgt er wel voor dat je financieel sterker staat wanneer zich een kans voordoet.
Bij buFFFer helpen we medewerkers om grip te krijgen én te houden op hun financiën. Met praktische informatie, inzicht en persoonlijke ondersteuning van een financieel coach wanneer dat nodig is.
Preventief waar het kan en persoonlijk waar het nodig is.
Want financiële rust begint met weten waar je staat én weten waar je naartoe wilt.