Uit onderzoek van het Nibud naar jongvolwassenen en achteraf betalen blijkt dat veel jongeren tussen de 18 en 27 jaar die gebruikmaken van Buy Now Pay Later (BNPL), achteraf betalen vooral zien als een betaalmiddel. Jongeren die er geen gebruik van maken, zien het juist vaker als een lening of schuld.
Dat verschil in beleving is belangrijk. Want hoe minder een aankoop voelt als lenen, hoe gemakkelijker het kan worden om opnieuw voor achteraf betalen te kiezen.
Eerst kopen, later de financiële gevolgen
Het succes van achteraf betalen is gemakkelijk te verklaren.
Je ziet iets wat je wilt hebben, bestelt het en hoeft het bedrag niet direct van je bankrekening te betalen. De aankoop is gedaan, terwijl je banksaldo hetzelfde blijft.
Dat kan handig zijn. Bijvoorbeeld wanneer je kleding bestelt en eerst wilt kijken wat je daadwerkelijk houdt.
Maar achteraf betalen verandert niets aan de prijs van de aankoop. Je verschuift alleen het moment waarop je moet betalen.
En wanneer meerdere aankopen op deze manier worden gedaan, kunnen verschillende betaalverplichtingen naast elkaar ontstaan.
Het risico zit in het verlies van overzicht
Stel dat je €600 op je rekening hebt staan.
Je koopt schoenen van €120, kleding voor €150 en een telefoonaccessoire van €80. Alles wordt achteraf betaald.
Op je bankrekening staat nog steeds €600. Het kan daardoor voelen alsof je voldoende geld beschikbaar hebt.
In werkelijkheid staat er al €350 aan toekomstige betalingen open.
Dat verschil tussen wat er op je rekening staat en wat je daadwerkelijk nog vrij kunt besteden, maakt achteraf betalen risicovol wanneer je het overzicht verliest.
Achteraf betalen is niet hetzelfde als pinnen
Bij een betaling met je pinpas verdwijnt het bedrag direct van je rekening. Je ziet meteen wat de aankoop met je beschikbare budget doet.
Bij achteraf betalen ontbreekt dat directe effect.
Daarom is het belangrijk om een aankoop die je achteraf betaalt tóch direct als een uitgave te beschouwen.
Een eenvoudige regel kan helpen:
Kun je het bedrag vandaag niet betalen? Vraag jezelf dan af of je de aankoop wel moet doen.
Achteraf betalen zou geen manier moeten worden om aankopen mogelijk te maken waarvoor op dat moment eigenlijk onvoldoende geld beschikbaar is.
Meerdere vormen van krediet
Het onderzoek laat bovendien zien dat jongvolwassenen die achteraf betalen ook vaker andere vormen van krediet gebruiken, zoals een creditcard, kopen op afbetaling of rood staan.
Dat hoeft op zichzelf nog geen financieel probleem te zijn.
Het risico ontstaat wanneer verschillende betalingsverplichtingen zich opstapelen en het overzicht verdwijnt. Een paar relatief kleine bedragen kunnen samen ineens een flinke rekening vormen.
En wanneer een betaling niet op tijd kan worden voldaan, kunnen financiële zorgen ontstaan.
Financiële problemen beginnen vaak klein
Schulden ontstaan meestal niet van de ene op de andere dag.
Het kan beginnen met een aankoop van een paar tientjes die later betaald mag worden. Daarna volgt nog een aankoop. En misschien nog één.
Zolang alles op tijd betaald wordt, lijkt er weinig aan de hand.
Maar als het inkomen tegenvalt, een onverwachte rekening binnenkomt of meerdere betalingen tegelijkertijd verschuldigd zijn, kan de financiële ruimte snel verdwijnen.
Daarom is financiële bewustwording zo belangrijk.
Niet alleen weten hoeveel geld er op je rekening staat, maar vooral weten hoeveel daarvan daadwerkelijk beschikbaar is.
Wat kun je zelf doen?
Gebruik je achteraf betalen? Dan helpen een paar eenvoudige gewoontes om grip te houden.
Bekijk regelmatig welke betalingen nog openstaan en tel deze bedragen mee in je maandelijkse uitgaven. Koop bij voorkeur alleen iets achteraf wanneer je het bedrag op het moment van aankoop al beschikbaar hebt.
Probeer daarnaast niet meerdere achterafbetalingen tegelijkertijd te laten lopen.
En merk je dat je achteraf betalen nodig hebt om de periode tot je volgende salaris te overbruggen? Dan is dat een goed moment om naar je totale financiële situatie te kijken.
Ook voor werkgevers een relevant onderwerp
Voor werkgevers is financiële bewustwording onder jonge medewerkers eveneens belangrijk.
Jongeren die voor het eerst een volledig salaris ontvangen, krijgen vaak tegelijkertijd te maken met steeds meer financiële verantwoordelijkheden. Denk aan zorgverzekering, huur, abonnementen, belastingen en andere vaste lasten.
Tegelijkertijd is kopen nog nooit zo eenvoudig geweest.
Met een paar klikken kan een aankoop worden gedaan zonder dat er direct geld van de rekening verdwijnt.
Juist in deze levensfase kunnen financiële voorlichting en laagdrempelige ondersteuning helpen om gezonde financiële gewoontes te ontwikkelen.
Een werkgever hoeft zich niet te bemoeien met wat een medewerker koopt. Wel kan een werkgever bijdragen aan financiële bewustwording en zorgen dat medewerkers weten waar ze terechtkunnen met vragen over geld.
Grip op geld begint met bewust kiezen
Achteraf betalen hoeft niet automatisch tot financiële problemen te leiden. Het vraagt wél om bewust omgaan met geld.
Weet wat je hebt uitgegeven. Houd bij welke betalingen nog komen. En beschouw geld dat je al hebt uitgegeven niet opnieuw als beschikbaar budget.
Bij buFFFer helpen we medewerkers om grip te krijgen én te houden op hun financiën. Met praktische informatie, inzicht en – wanneer daar behoefte aan is – persoonlijk contact met een financieel coach.
Preventief waar het kan en persoonlijk waar het nodig is.
Want financiële rust begint niet bij hoeveel geld er op je rekening staat, maar bij weten wat je daadwerkelijk kunt besteden.
Bron: Nibud, onderzoek Jongvolwassenen en achteraf betalen (2026).