Uit onderzoek van Wijzer in Geldzaken blijkt dat ongeveer een derde van de jongeren weleens een blind box heeft gekocht.
Opvallend is dat een ruime meerderheid van de jongeren die ervaring heeft met blind boxes zelf vindt dat het kopen ervan eigenlijk een vorm van gokken is.
Wat is een blind box?
Een blind box is een verpakking waarvan je vooraf niet precies weet welke variant erin zit.
Je weet bijvoorbeeld dat je een figuurtje uit een bepaalde serie koopt, maar pas na het openen ontdek je welke versie je hebt gekregen. Hetzelfde principe zien we bij verzamelkaarten en online in games bij zogenaamde loot boxes.
Dat verrassingseffect is een belangrijk onderdeel van de aantrekkingskracht.
Misschien krijg je precies het exemplaar waarop je hoopte. Misschien krijg je een variant die je al hebt. En heel soms zit er een bijzonder of zeldzaam exemplaar tussen.
Juist die onzekerheid maakt het openen spannend.
Waarom zijn blind boxes zo aantrekkelijk?
Volgens consumentenpsycholoog Niels van de Ven van Tilburg University spelen verschillende mechanismen een rol.
Een blind box is eigenlijk een cadeautje dat je voor jezelf koopt. Je weet ongeveer wat je krijgt, maar niet precies welke uitvoering. Daarnaast speelt exclusiviteit een rol: je kunt een variant krijgen die niet iedereen heeft.
Tegelijkertijd is er een sociaal effect. Jongeren zien unboxingvideo's op sociale media, vergelijken hun collectie met die van vrienden en willen graag onderdeel zijn van de trend.
Je hoort bij de groep, maar probeert binnen die groep tegelijkertijd iets bijzonders te bemachtigen.
Maar is het dan gokken?
Daar is geen eenvoudig ja of nee op te geven.
Bij een gewone blind box krijg je altijd een product. Je verliest dus niet je volledige inleg zoals bij veel traditionele kansspelen mogelijk is.
Maar het karakter verandert wanneer sommige exemplaren veel zeldzamer, waardevoller of aantrekkelijker zijn dan andere.
Dan ontstaat een extra prikkel om opnieuw een doosje te kopen.
Niet omdat je het product nodig hebt, maar omdat je hoopt dat in het volgende doosje eindelijk dat ene bijzondere exemplaar zit.
En juist dát mechanisme vertoont overeenkomsten met gokken.
Een complete verzameling kan behoorlijk duur worden
Een blind box van een paar tientjes lijkt misschien een overzichtelijke aankoop.
Maar wie een complete serie wil verzamelen, heeft aan één doosje meestal niet genoeg.
Doordat je vooraf niet weet welke variant je krijgt, ontstaan dubbelen. Daardoor moet je steeds opnieuw kopen om de ontbrekende exemplaren te vinden.
Volgens de deskundige die de NOS sprak, heb je voor een serie van zes verschillende exemplaren gemiddeld ongeveer vijftien aankopen nodig om de verzameling compleet te krijgen. Bij een serie van twintig kan dat oplopen tot ongeveer zeventig aankopen.
Dan wordt een relatief goedkope aankoop ineens een aanzienlijk bedrag.
Het financiële risico zit in het steeds opnieuw proberen
Dat maakt blind boxes vanuit financieel oogpunt interessant.
Het gaat niet alleen om de prijs van één doosje, maar om de gedachte:
Misschien zit hij in de volgende.
En als dat niet zo is:
Dan probeer ik het nog één keer.
Precies daardoor kan iemand uiteindelijk veel meer geld uitgeven dan vooraf de bedoeling was.
Vooral jongeren kunnen gevoelig zijn voor de combinatie van verzamelen, sociale druk, online trends en de spanning van een mogelijke zeldzame vondst.
Jongeren komen steeds eerder in aanraking met gokelementen
De grens tussen gaming, verzamelen, entertainment en gokken wordt steeds minder duidelijk.
Ook de Kansspelautoriteit ziet dat kinderen op jonge leeftijd in aanraking komen met elementen die lijken op gokken. In videogames worden bijvoorbeeld loot boxes en vergelijkbare mechanismen gebruikt om spelers betrokken te houden en geld te laten uitgeven.
Dat betekent niet dat iedere blind box automatisch gokken is of dat iedere jongere die ze verzamelt financiële problemen krijgt.
Bewustwording is wél belangrijk.
Hoe houd je grip op je uitgaven?
Verzamelen mag leuk zijn. De belangrijkste vraag is hoeveel geld je eraan wilt besteden.
Spreek daarom vooraf met jezelf een bedrag af. Bijvoorbeeld €20 of €30 per maand. Is dat bedrag op? Dan wacht je tot de volgende maand.
Kijk daarnaast niet alleen naar de prijs van één blind box, maar naar wat je in totaal uitgeeft.
Vijf aankopen van €15 voelen misschien als vijf kleine bedragen. Bij elkaar is het €75.
Vraag jezelf ook af waarom je opnieuw wilt kopen.
Wil ik echt nog een product uit deze serie, of koop ik vooral omdat ik hoop dat het zeldzame exemplaar in het volgende doosje zit?
Die vraag kan helpen om bewust te blijven kiezen.
Financiële vaardigheden beginnen jong
Voor buFFFer gaat financiële gezondheid niet alleen over schulden, betalingsachterstanden of loonbeslag.
Het gaat juist ook over financiële vaardigheden.
Weten hoeveel geld je hebt. Vooruitkijken. Keuzes maken. Omgaan met verleidingen. Begrijpen wat reclame en sociale media met je koopgedrag doen. En herkennen wanneer iets wat leuk begon steeds meer geld gaat kosten.
Dat zijn vaardigheden waar iemand zijn hele leven profijt van heeft.
Ook voor werkgevers is financiële bewustwording relevant
Jongeren die beginnen met werken krijgen vaak voor het eerst de beschikking over een volledig eigen inkomen.
Dat biedt vrijheid, maar brengt ook nieuwe financiële keuzes met zich mee.
Abonnementen, achteraf betalen, online aankopen, gaming en andere digitale betaalmogelijkheden maken geld uitgeven bovendien steeds gemakkelijker.
Daarom kan financiële educatie juist voor jonge medewerkers waardevol zijn.
Een werkgever hoeft zich vanzelfsprekend niet te bemoeien met wat medewerkers met hun salaris doen. Wel kan een werkgever bijdragen aan financiële bewustwording en laagdrempelige ondersteuning beschikbaar stellen wanneer medewerkers vragen hebben.
Van geld uitgeven naar bewust kiezen
Een blind box kopen hoeft geen probleem te zijn. Net zoals het verzamelen van Pokémonkaarten of andere producten geen probleem hoeft te zijn.
Het verschil zit in bewustwording.
Weet hoeveel je uitgeeft. Stel vooraf een grens. Laat je niet verleiden om steeds opnieuw te kopen voor dat ene zeldzame exemplaar. En merk je dat stoppen moeilijk wordt? Neem dat signaal serieus.
Financiële rust begint met bewust omgaan met de keuzes die je iedere dag maakt.
buFFFer helpt medewerkers om grip te krijgen én te houden op hun financiën. Met praktische informatie, financiële bewustwording en persoonlijke ondersteuning wanneer dat nodig is.
Preventief waar het kan en persoonlijk waar het nodig is.