Uit onderzoek van Wijzer in geldzaken blijkt dat maar liefst 95% van de jongeren tussen 16 en 19 jaar zichzelf weleens zo'n kleine traktatie gunt. Bij 39% gebeurt dat zelfs vaak of heel vaak.
Opvallend is ook waarom jongeren zichzelf trakteren. Een little treat is vaak een beloning: na een drukke dag, een toetsweek of gewoon omdat iemand vindt dat hij of zij wel iets leuks heeft verdiend.
Niets mis mee. Zolang je maar weet hoeveel je eraan uitgeeft.
Wat zijn ‘little treats’?
Het gaat meestal om relatief kleine uitgaven.
Denk aan een luxe koffie, een broodje onderweg, make-up, kleding, een tijdschrift of een product dat je op TikTok of Instagram voorbij hebt zien komen.
Eén aankoop van €5, €10 of €20 lijkt niet zoveel.
Juist daarin zit het risico.
Vier keer per week €7,50 uitgeven aan iets kleins is ongeveer €130 per maand. Op jaarbasis is dat ruim €1.500.
Het probleem zit dus vaak niet in die ene aankoop, maar in de optelsom van alle kleine bedragen.
‘Een huis kopen lukt toch niet’
Een opvallende uitkomst uit het onderzoek is dat 26% van de jongeren zichzelf vaker iets kleins gunt omdat grote financiële doelen voor hun gevoel onbereikbaar zijn.
Een eigen huis kopen of een groot bedrag sparen voelt voor sommige jongeren zo ver weg, dat de keuze voor plezier op korte termijn aantrekkelijker wordt.
Waarom jarenlang sparen voor iets wat misschien toch niet haalbaar lijkt, als je vandaag iets leuks kunt doen met je geld?
Dat gevoel is begrijpelijk.
Maar het kan er wel voor zorgen dat sparen steeds minder vanzelfsprekend wordt.
En sparen hoeft natuurlijk niet alleen bedoeld te zijn voor het kopen van een huis. Een financiële buffer geeft ook ruimte wanneer je laptop kapotgaat, je auto gerepareerd moet worden of je onverwacht een rekening krijgt.
Sociale media maken de verleiding groter
Jongeren groeien bovendien op in een wereld waarin koopverleidingen voortdurend aanwezig zijn.
TikTok, Instagram en andere platforms laten continu producten, trends en ervaringen zien. Influencers laten zien wat ze kopen, merken spelen in op trends en webwinkels maken bestellen zo eenvoudig mogelijk.
Bijna de helft van de jongeren uit het onderzoek ervaart dat bedrijven en merken bewust inspelen op hun behoefte om zichzelf iets te gunnen.
En dat heeft effect.
46% van de jongeren geeft aan hierdoor weleens meer aan little treats uit te geven dan vooraf de bedoeling was.
‘Ik verdien dit’
Een belangrijk onderdeel van de aantrekkingskracht is de gedachte achter de aankoop.
Ik heb hard gewerkt.
Mijn toetsweek zit erop.
Ik heb een vervelende dag gehad.
Dit heb ik wel verdiend.
Een aankoop wordt daarmee een beloning.
Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn. Geld is er tenslotte ook om leuke dingen mee te doen.
Het wordt pas lastig wanneer jezelf belonen een automatisme wordt.
Iedere moeilijke dag, goede prestatie of leuke gelegenheid kan dan een reden worden om iets te kopen.
Kleine bedragen verdienen óók aandacht
Veel mensen letten bij hun financiën vooral op de grote bedragen.
De huur of hypotheek, energie, verzekeringen en boodschappen zijn duidelijk zichtbaar.
Kleine uitgaven vallen veel minder op.
Een koffie van €4,50 voelt anders dan een rekening van €135. Terwijl dertig koffies van €4,50 uiteindelijk precies hetzelfde bedrag kosten.
Wil je weten waar je geld blijft? Kijk dan eens naar je bankrekening van de afgelopen maand en tel alle kleine spontane aankopen bij elkaar op.
Het totaalbedrag kan verrassend zijn.
Maak een potje voor leuke dingen
De oplossing is niet om nooit meer iets leuks te kopen.
Sterker nog: ruimte maken voor leuke dingen hoort bij een gezond en haalbaar budget.
Het helpt wel om vooraf te bepalen hoeveel je eraan wilt uitgeven.
Maak bijvoorbeeld iedere maand een apart potje voor uitgaan, kleding, koffie, snacks en andere little treats.
Is er €75 beschikbaar? Dan kun je dat bedrag zonder schuldgevoel uitgeven.
Maar is het potje leeg?
Dan is het ook echt op.
Zo verander je een impulsieve aankoop in een bewuste keuze.
Eerst sparen, daarna uitgeven
Een andere eenvoudige gewoonte is om sparen niet te laten afhangen van wat er aan het einde van de maand toevallig overblijft.
Draai het om.
Zodra je salaris binnenkomt, zet je eerst een vast bedrag apart. Daarna bepaal je wat je die maand kunt uitgeven.
Dat bedrag hoeft niet direct honderden euro's te zijn.
Ook €25, €50 of €100 per maand zorgt ervoor dat je begint met het opbouwen van een buffer.
Het belangrijkste is dat sparen een vaste gewoonte wordt.
Financiële vaardigheden ontwikkelen zich juist in deze levensfase
Voor jonge medewerkers verandert er financieel veel in korte tijd.
Het eerste echte salaris komt binnen. Misschien ga je op jezelf wonen. Je krijgt te maken met huur, zorgverzekering, abonnementen en belastingen. Tegelijkertijd worden de mogelijkheden om geld uit te geven steeds groter.
Juist daarom is dit een belangrijke periode om financiële gewoontes te ontwikkelen.
Hoe maak je een budget? Hoeveel kun je iedere maand sparen? Wat kost op jezelf wonen? Welke verzekeringen heb je nodig? En hoeveel geef je eigenlijk ongemerkt uit?
Dat zijn misschien eenvoudige vragen, maar de antwoorden bepalen voor een belangrijk deel hoeveel financiële rust iemand ervaart.
Ook voor werkgevers ligt hier een kans
Financiële ondersteuning op de werkvloer hoeft niet pas te beginnen wanneer een medewerker schulden of loonbeslag heeft.
Juist jonge medewerkers kunnen veel hebben aan financiële educatie en praktische informatie.
Niet omdat een werkgever moet bepalen waaraan iemand zijn salaris uitgeeft. Dat blijft vanzelfsprekend de eigen verantwoordelijkheid van de medewerker.
Een werkgever kan medewerkers wél helpen om financieel bewust en weerbaar te worden.
Bijvoorbeeld door informatie beschikbaar te stellen over budgetteren, sparen, pensioen en financiële veranderingen. Of door ervoor te zorgen dat medewerkers laagdrempelig met iemand kunnen praten wanneer ze vragen over hun financiën hebben.
Genieten én grip houden
Jezelf af en toe trakteren is niet het probleem.
Een koffie met vrienden, iets nieuws kopen of na een drukke week iets leuks doen hoort ook gewoon bij het leven.
Het gaat om de balans.
Weet wat je uitgeeft. Bepaal vooraf hoeveel ruimte je hebt. Spaar voor later én houd geld beschikbaar om vandaag van te genieten.
Bij buFFFer helpen we medewerkers om grip te krijgen én te houden op hun financiën. Met praktische informatie, financiële bewustwording en persoonlijk contact met een financieel coach wanneer daar behoefte aan is.
Preventief waar het kan en persoonlijk waar het nodig is.
Want financiële rust betekent niet dat je niets meer mag uitgeven. Het betekent dat je bewust kunt kiezen wat je met je geld doet.